PROGRAM Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym

Aktualności

Powrót

WHO – Przewodnik dla pracowników w terenie. Psychologiczna Pierwsza Pomoc.

Przewodnik został opracowany w celu stworzenia powszechnie akceptowanych materiałów do udzielania pierwszej pomocy psychologicznej w krajach o niskich i średnich dochodach.

Niniejszy przewodnik – zatwierdzony przez wiele międzynarodowych agencji – odzwierciedla wyłaniającą się naukę i międzynarodowy konsensus dotyczący tego, jak wspierać ludzi w bezpośrednim następstwie skrajnie stresujących wydarzeń.

Światowa Organizacja Zdrowia. (‎2022)‎. Psychologiczna Pierwsza Pomoc: Przewodnik dla pracowników w terenie. Światowa Organizacja Zdrowia. Regionalne Biuro dla Europy.

W 2021 r. odnotowano wzrost liczby osób, które podjęły próbę samobójczą

Najnowsze dane Komendy Głównej Policji dotyczące zamachów samobójczych zwracają uwagę ekspertów ds. zdrowia psychicznego. Choć, jak wynika z danych KGP, liczba samobójstw w Polsce od czterech lat utrzymuje się na zbliżonym poziomie, to jednak w 2021 r. odnotowano wyraźny wzrost liczby osób, które podjęły próbę samobójczą. Zdaniem ekspertów Instytutu Psychiatrii i Neurologii (IPiN) świadczy to o tym, że coraz więcej osób w Polsce potrzebuje pomocy specjalistycznej, a także wsparcia społecznego.

Z danych Komendy Głównej Policji (KGP) wynika, że w 2021 r. w wyniku zamachu samobójczego zmarło w Polsce 5201 osób, podczas gdy w poprzednich latach liczba takich zgonów wynosiła: 5165 w 2020 r., 5255 w 2019 r. i 5182 w 2018 r.  Natomiast w grupie dzieci i młodzieży tendencje są nieco inne – było 127 zgonów w roku 2021, a w poprzednich latach odpowiednio 107, 98, 97 i 116.  Trudno jednoznacznie zinterpretować to zjawisko.

Tym, co szczególnie zwróciło uwagę psychiatrów i suicydologów w najnowszych danych policyjnych jest wyraźny wzrost liczby prób samobójczych odnotowany w 2021 r., szczególnie u osób w wieku od 7 do 24 lat.

– Stan po próbie samobójczej lub zagrożenie podjęciem próby samobójczej wydają się być najczęstszą przyczyną hospitalizacji psychiatrycznych u młodzieży – wskazuje dr hab. n. med. Barbara Remberk, kierownik Kliniki Psychiatrii Dzieci i Młodzieży w IPiN, odnosząc się do danych dotyczących funkcjonowania szpitali.

Analizując powyższe dane, trzeba wziąć pod uwagę pewne związane z nimi ograniczenia i trudności interpretacyjne.

– Chcemy podkreślić, że wyłącznie „ilościowe” podejście, koncentrujące się tylko na danych liczbowych, nie pozwala na adekwatną interpretację tego złożonego problemu. Na podstawie tych danych nie możemy nic powiedzieć o przyczynach zachowań samobójczych, a także uwarunkowań regionalnych, środowiskowych, rodzinnych i osobistych osób, które podjęły próbę samobójczą. Są to wyłącznie informacje o skali zjawiska rejestrowane przez policję na miejscu zdarzenia. Nie obejmują zdarzeń w placówkach służby zdrowia, które udzielają pomocy osobom po próbie samobójczej – zaznacza dr n. med. Iwona Koszewska, kierownik Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym w IPiN.

Co zatem warto wiedzieć o przyczynach samobójstw?

– Zachowania samobójcze uwarunkowane są wieloczynnikowo. Obecnie dominuje tzw. model biopsychospołeczny, który zakłada udział wielu czynników: zarówno osobistych, ale także społecznych, sytuacyjnych, psychologicznych i biologicznych. U podłoża zwykle leży utrata nadziei w trudnym momencie życia, kiedy indywidualne możliwość poradzenia sobie zostały wyczerpane.

W ostatnich dwóch latach obserwujemy, jak pandemia nasiliła trudności życia codziennego, zmieniła funkcjonowanie rodziny, relacje międzyludzkie, warunki pracy czy edukacji. Nie do pominięcia jest też fakt przyśpieszenia przemian kulturowych w ostatnich dekadach, do których nie jesteśmy przygotowani jako społeczeństwo – mówi dr n. med. Iwona Koszewska, apelując o to, aby ze szczególną ostrożnością i wrażliwością mówić czy też pisać o samobójstwach, zwłaszcza o ich przyczynach.

Warto wiedzieć, że do najważniejszych czynników ryzyka popełnienia samobójstwa specjaliści zaliczają m.in.: samotność, brak wsparcia, depresję, niepewność jutra i wspomnianą wcześniej utratę nadziei. Wśród czynników chroniących przed samobójstwem wymieniane są w pierwszym rzędzie: dobre relacje międzyludzkie, silne więzi i wsparcie społeczne, a także odporność psychiczną (tzw. resilience – czyli zdolność dobrego przystosowania się w obliczu przeciwności losu, traumy lub znaczących źródeł stresu).

Wiele wskazuje na to, że kondycja psychiczna Polaków pogarsza się obecnie. Świadczą o tym, poza danymi o zachowaniach samobójczych, także m.in. dane o wzroście liczby realizowanych recept na leki przeciwdepresyjne, jak też dane o wzroście liczby osób poszukujących pomocy u specjalistów ds. zdrowia psychicznego.

– Wszystkie te dane świadczą o narastającym problemie kondycji psychicznej Polaków. Wiąże się to z wielką odpowiedzialnością zapewnienia odpowiedniej pomocy osobom w kryzysie. Szczególnym wyzwaniem dla działań profilaktycznych jest czas pandemii – podsumowuje dr n. med. Iwona Koszewska, przypominając, że w 2021 roku został uruchomiony Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025.

W ramach wspomnianego Programu będą opracowane i wdrażane programy profilaktyczne dla wybranych grup ryzyka.

Warto przypomnieć jeszcze, gdzie osoby w kryzysie psychicznym mogą szukać bezpłatnej, fachowej pomocy. Godne polecenia są m.in. następujące całodobowe infolinie:

  • 800 70 22 22 – Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym
  • 800 12 12 12 – infolinia dla dzieci, młodzieży i opiekunów oferująca wsparcie psychologiczne w sytuacji kryzysu
  • 116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
  • 112 – numer alarmowy (w razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia).

 

Zamachy samobójcze w Polsce: analiza danych za lata 2018-2021

Z powodu nasilenia się epidemii COVID-19 konferencja została odwołana.

Zostanie zrealizowana w innym terminie.

Poznanie potrzeb różnych grup zawodowych w zakresie wczesnego wykrywania zachowań samobójczych

Od końca listopada 2021 roku do lutego 2022 roku rozpoczęto ankietowe poznanie potrzeb w zakresie wczesnego wykrywania zachowań samobójczych skierowane do przedstawicieli zawodów medycznych, kadry pedagogicznej, psychologów, pracowników społecznych, pracowników służb mundurowych, pracowników służby więziennej, kuratorów sądowych oraz oraz osób duchownych.

Badanie jest anonimowe, ankietowe (w wersji edytowalnej oraz on-line).

Aktualna ilość nadesłanych ankiet: 17 638 (stan na 07.02.2022).

Zamachy samobójcze w Polsce w 2021 roku

Zamachy samobójcze w Polsce styczeń-listopad 2021 roku, na podstawie danych Komendy Głównej Policji.

Spotkanie Rady Konsultacyjnej

W dniu 30 września 2021 w IPiN odbyło się pierwsze spotkanie Rady Konsultacyjnej, podczas której przedstawiono zaproszonym ekspertom zadania Programu ZZS, ze szczególnym omówieniem zadań na rok bieżący i przyszły.

Rusza Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym

W dniu 9 września 2021, w Centrum Prasowym Polskiej Agencji Prasowej, odbyła się konferencja prasowa „Rusza Program Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym”.

Materiały prasowe do pobrania
Konferencja do obejrzenia
Zapobieganie samobojstwom jak mogą w tym pomóc media i twórcy kultury
Zdrowie i styl życia

Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom

Z okazji obchodów Światowego Dnia Zapobiegania Samobójstwom (World Suicide Prevention Day) 10 września 2021 roku w Wyższej Szkole Menadżerskiej przy ul. Kawęczyńskiej 36 w Warszawie odbyła się konferencja dla realizatorów trzeciego celu operacyjnego Narodowego Programu Zdrowia.
W tym roku hasło przewodnie brzmi: „Działając budzimy nadzieję”.

Program konferencji
International Association for Suicide Prevention

Dane o samobójstwach

Najwyższy wskaźnik liczby samobójstw na 100 000 mieszkańców na świecie wykazuje Korea (24,6) oraz Litwa (21,6), następnie Słowenia (16,5), Belgia (15,9) oraz Japonia (14,7). Polska, ze wskaźnikiem 11,1 klasyfikuje się na 18 miejscu.

Najwyższy wskaźnik liczby samobójstw na 100 000 mieszkańców w Unii Europejskiej wykazuje Litwa (21,6) oraz Słowenia (16,5), następnie Belgia (15,9), Łotwa (14,3) oraz Węgry (14,2). Polska, ze wskaźnikiem 11,1 klasyfikuje się na 10 miejscu.